Forumda son konu:Plast Eurasia 2026'ya gidiyor musunuz? Fuarda neye bakacaksınız?Foruma katıl →
Kalıp tasarımı

Nervür ve boss tasarımı: çökme izi yapmayan, dolan ve çıkan parça için temel oranlar

Nervür ve vida bosu parçayı rijit yapar ama yanlış oranla çökme izi, eksik dolum ve itici izi getirir. Kalınlık, yükseklik, çekme açısı, köşe radyüsü ve aralık için başlangıç kuralları.

4 Kasım 2026 · 3 dk okuma

Michalkasik · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · kırpılmıştır

Bir parçayı daha rijit yapmanın en kolay yolu et kalınlığını artırmaktır; ama kalın et daha uzun soğuma, daha çok malzeme ve çökme izi demektir. Doğru yol, ana eti ince tutup rijitliği nervür (rib) ve boss (vida kulesi) ile vermektir. Bu elemanlar yanlış oranla çizildiğinde ise sorun yalnızca yer değiştirir: nervürün arkasında çökme, ucunda eksik dolum, dibinde itici izi.

Aşağıdaki değerler sektörde yaygın kullanılan başlangıç oranlarıdır. Kesin değer malzemeye ve görünüş beklentisine göre değişir; malzeme üreticisinin tasarım kılavuzu her zaman önceliklidir.

Nervür kalınlığı: ana etin yarısı civarı

Nervürün ana etle birleştiği yerde malzeme birikir; bu "kalın düğüm" en son soğuyan yerdir ve karşı yüzeyde çökme izi bırakır.

  • Görünür yüzeyli parçada: nervür kalınlığı ana et kalınlığının (t) %40–60'ı.
  • Görünüşün önemsiz olduğu, yük taşıyan parçada: %60–75'e kadar çıkılabilir; çökme riski bilerek kabul edilir.
  • Yarı kristal malzemelerde (PP, PA, POM) çekme daha yüksek olduğu için alt sınıra yakın kalmak daha güvenlidir.

Bir kural olarak: nervürü kalınlaştırmak yerine sayısını artırmak hem çökmeyi hem soğuma süresini azaltır.

Yükseklik, çekme açısı ve kök radyüsü

  • Yükseklik: en çok yaklaşık 3 × t. Daha yüksek nervür hem dolmakta zorlanır hem de kalıpta sıkışıp itici izi yapar. Daha fazla rijitlik gerekiyorsa iki kısa nervür, bir yüksek nervürden iyidir.
  • Çekme açısı (draft): her yanda 0,5–1°. Açı nervürü uca doğru inceltir; çok yüksek nervürde uç kalınlığı dolumu zorlaştıracak kadar düşebilir. Bunu kontrol edin.
  • Kök radyüsü: 0,25–0,5 × t. Radyüssüz keskin köşe gerilme yığılması ve kırılma başlangıcıdır; çok büyük radyüs ise kök kalınlığını artırıp çökmeyi geri getirir.
  • Aralık: iki nervür arası en az 2–3 × t. Daha sık nervür, kalıpta ince ve soğutulamayan çelik kanatlar bırakır.

Nervür kesişimleri ve yönü

İki nervürün kesiştiği yer, tek nervürün kökünden daha kalındır. Kesişimde çekirdeği boşaltmak (merkeze küçük bir pim koymak) ya da nervürleri kaydırarak "T" yerine kademeli birleşim yapmak düğümü inceltir.

Nervürleri mümkünse akış yönünde yerleştirin. Akışa dik nervür eriyik cephesini böler, ucu geç dolar ve gaz sıkışmasına yol açabilir. Nervür ucunda yanık ya da eksik dolum görüyorsanız orada gaz kanalı ya da gazı dışarı veren bir itici pim gerekir.

Boss (vida kulesi) tasarımı

Boss, parçanın en çok çökme izi yapan elemanıdır; çünkü çoğu zaman kalın ve ana duvarın ortasında durur.

  • Dış çap: vidanın ya da insertin çapının yaklaşık 2–2,5 katı. Daha ince duvar vida takılırken patlar; daha kalın duvar çökme yapar.
  • Boss duvar kalınlığı: ana etin %50–60'ı; ana etten kalın olmamalı.
  • Delik çapı: kendinden kılavuzlu vidalar için delik çapı malzemeye ve vida tipine göre değişir. Vida üreticisinin plastik için verdiği tabloyu kullanın, metal tablosunu değil.
  • Taban: bossu doğrudan ana duvara oturtmak yerine tabanda kısa bir boşaltma yapın ya da bossu yan duvara destek kanatlarıyla (gusset) bağlayın. Destek kanatlarının kalınlığı da nervür kuralına uyar.
  • Yükseklik: yüksek ve serbest duran boss, çekirdeği soğumayan uzun bir pim demektir. Bossu yakındaki duvara bağlamak hem dolumu hem soğumayı kolaylaştırır.

Boss çekirdekleri kalıbın en sıcak noktalarından biridir. Uzun pimlerde bubbler ya da yüksek ısı iletkenli pim kullanmak çevrimi ve çarpılmayı belirgin şekilde iyileştirir. Bkz. Soğutma kanalı tipleri

Çizimden önce kısa kontrol listesi

  1. Ana et kalınlığı parçanın her yerinde olabildiğince eşit mi? Geçişler kademeli mi?
  2. Nervür kalınlığı ana etin yarısı civarında, yüksekliği 3 × t altında mı?
  3. Her nervür ve boss için çekme açısı ve kök radyüsü verildi mi?
  4. Kesişimlerde kalın düğüm var mı, çekirdek boşaltıldı mı?
  5. Nervür ve boss uçları gaz kanalına ya da itici pime yakın mı?
  6. Boss duvarı ana etten ince mi, boss bir duvara bağlı mı?

Kalıp zaten yapılmışsa ve çökme izi görüyorsanız, önce prosesle ne kadar düzeltilebileceğine bakın: Çökme izi ve iç boşluk yazısı ve hata teşhis sihirbazı nedenleri sırayla daraltmanıza yardım eder.

Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm yazılar →