Çökme izi ve iç boşluk: kalın bölge, nervür ve tutma
Aynı sorunun iki yüzü: yüzeyde çukur ya da içeride boşluk. Nedenlerini ayıran ipuçları ve tasarımdaki kalıcı çözüm.
Plastik soğurken büzülür. Parçanın kalın bölgesi en geç soğur ve en çok büzülür; çevresi katılaştıysa o bölge ya yüzeyi içeri çeker (çökme izi) ya da içeride boşluk bırakır (void).
İkisini ayırt etmek
- Çökme izi (sink mark): Yüzey çukur. Kalıp yüzeyi nispeten sıcak ya da cidar yumuşaktır; yüzey içeri çekilir.
- İç boşluk (void): Dış yüzey düzgün ama parça içinde kabarcık. Yüzey önce katılaşmıştır, içerideki malzeme büzülünce boşluk oluşur. Genellikle kalıp çok soğuk ya da tutma erken bitmiş olduğunda görülür.
Kalın parçada bir kesit alıp bakmak tanıyı netleştirir.
Proses tarafı
- Tutma basıncı ve süresi: Kapı donana kadar tutma sürmeli. Kapı donma süresini ölçmek için tutma yazımızdaki kapı donma çalışmasını uygulayın.
- Eriyik sıcaklığı: Fazla yüksek eriyik daha çok büzülür. Aralığın alt-orta bölgesini deneyin.
- Kalıp sıcaklığı: Çökmede çoğunlukla kalıbı soğutmak yardımcı olur (yüzey katmanı sertleşir); boşlukta ise kalıbı ısıtmak gerekebilir. Doğru yön, belirtiye göre değişir.
- Soğuma: Kalın bölgeye ek soğutma (bölgesel kanal, bakır alaşımlı insert) çökmeyi azaltır.
- Kapı konumu ve boyutu: Kapı kalın bölgeye yakınsa tutma oraya ulaşır; kapı küçükse erken donar.
Tasarım tarafı (kalıcı çözüm)
- Nervür ve çıkıntılarda et kalınlığına oranı genellikle ana et kalınlığının yaklaşık yarısı ile üçte ikisi arasında tutulur (yaygın uygulama kuralı). Nervür kalın tutulursa tam karşı yüzde çökme çıkar.
- Etin ani kalınlaşmasından kaçının; geçişlerde yarıçap verin.
- Yüzey görüntüsünün önemli olduğu parçalarda karşı yüzeye doku (grain) vermek çökmeyi görsel olarak gizler.
Sıralama önerisi
Çökme varsa önce tutmayı, sonra kalıp sıcaklığını, en son eriyik sıcaklığını değiştirin. Aynı anda birden fazla değişkeni değiştirmeyin, hangisinin işe yaradığını bilemezsiniz.
Not: Kalın cidarlı parçalarda süreç ayarı yalnızca sorunu azaltır; tamamen çözüm çoğunlukla geometride ya da gaz destekli/köpüklü enjeksiyon gibi proses değişikliğindedir.
Gereken tutma basıncını ve süresini hesaplama aracıyla başlangıç değeri olarak alabilirsiniz.
Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .