Kalıp sıcaklığı nasıl seçilir? Malzemeye göre değerler ve termoregülatör ayarı
Kalıp sıcaklığı yüzey kalitesini, çekmeyi, çarpılmayı ve çevrimi aynı anda belirler. Malzemeye göre başlangıç değerleri, su ve yağlı termoregülatör farkı, giriş-çıkış sıcaklık farkı ve sahada en sık yapılan hatalar.

Kalıp sıcaklığı çoğu zaman "termoregülatörde ne yazıyorsa o" diye geçilir. Oysa parçanın yüzeyini, ölçüsünü, çarpılmasını ve çevrim süresini aynı anda belirleyen birkaç ayardan biridir. Yanlış seçilmiş bir kalıp sıcaklığı, sonra tutma basıncıyla ya da çevrimle "telafi edilmeye" çalışılır ve sorun büyür.
Kalıp sıcaklığı neyi değiştirir?
- Yüzey: Sıcak kalıpta eriyik yüzeyi daha iyi kopyalar; parlaklık artar, akış izleri ve kaynak izleri zayıflar.
- Çekme ve ölçü: Yarı kristal malzemelerde (PP, PA, POM, PBT) soğuk kalıp kristalleşmeyi yarıda keser. Parça kalıptan ölçüde çıkar, ama sonraki günlerde kristalleşme sürdükçe çekmeye devam eder (ard çekme). Amorf malzemelerde (ABS, PC, PS, PMMA) etki daha çok iç gerilme ve yüzey tarafındadır. Fark için bkz. amorf ve yarı kristal polimer farkı.
- Çarpılma: Kalıbın iki yarısı ya da bir parçanın iki bölgesi arasındaki sıcaklık farkı, farklı çekme ve çarpılma demektir; bkz. çarpılma nedenleri.
- Çevrim: Kalıp ne kadar sıcaksa soğuma o kadar uzar. Ama soğuk kalıpla kazanılan birkaç saniye, sonradan çıkan ölçü sorunu ya da ıskarta ile geri ödenebilir.
Malzemeye göre başlangıç değerleri
Aşağıdaki aralıklar yaygın başlangıç değerleridir; kesin değer için kullandığınız hammaddenin üretici veri sayfası esastır:
- PP, PE: 20–60 °C
- PS, GPPS: 20–60 °C
- ABS: 50–80 °C
- PMMA: 50–80 °C
- PC: 80–110 °C
- PA6, PA66: 60–90 °C (cam elyaflıda yüzey için daha yüksek)
- POM: 80–100 °C
- PBT: 60–90 °C
- PPS: 130–150 °C
Cam elyaf katkılı malzemelerde düşük kalıp sıcaklığı, elyafın yüzeye çıkmasına ve mat, pürüzlü bir yüzeye yol açar. Yarı kristal ve ölçüsü kritik parçalarda aralığın üst tarafı genellikle daha kararlı ölçü verir.
Termoregülatörün göstergesi kalıp yüzeyi değildir
Cihaz ekranında okunan, çoğu zaman cihazdan çıkan ya da dönen suyun sıcaklığıdır. Kalıp yüzeyi bundan birkaç derece, uzun hortum ve zayıf debide daha da fazla farklı olabilir. Ayarı yaptıktan ve kalıp dengeye geldikten sonra (birkaç düzine atış) yüzey sıcaklığını temas termometresiyle iki yarıda ve birkaç noktada ölçüp kaydedin.
Su mu, yağ mı?
- Basınçsız su: Yaklaşık 90 °C'ye kadar. Isı geçişi en iyi akışkandır.
- Basınçlı su: Cihaz türüne göre yaklaşık 140–160 °C'ye kadar; PC, POM, PBT gibi sıcak kalıp isteyen işlerde yağa göre çok daha iyi ısı taşır.
- Yağ: Daha yüksek sıcaklıklar (PPS, PEEK gibi) için. Isı geçişi suya göre belirgin düşük olduğu için aynı kalıbı aynı sıcaklıkta tutmak daha zordur; debi ve hortum kesiti daha da önemli hale gelir.
Isıtma ve soğutma yükünü hesaplamak için yağ soğutma ve kalıp soğutma ihtiyacı hesaplarını kullanabilirsiniz.
Giriş-çıkış farkı ve debi
Bir devrenin giriş ve çıkış sıcaklığı arasındaki fark, o devrenin yeterince debi alıp almadığını gösteren en pratik ölçüdür. Hassas parçalarda 2–3 °C'nin altında tutmak hedeflenir. Fark büyükse:
- Hortum kesiti kanal kesitinden küçük olabilir; hızlı bağlantılar daralma yaratabilir.
- Çok fazla devre seri bağlanmış olabilir; her devrenin sonuna doğru su ısınır.
- Kanalda kireç olabilir; debi zamanla düşer.
Kanaldaki akışın türbülanslı olması (Reynolds sayısı yaklaşık 4000'in üzeri) ısı geçişini belirgin artırır; bkz. soğutma suyu debisi ve Reynolds sayısı.
Sahada sık yapılan hatalar
- Kalıbı ısınmadan üretime başlamak: İlk atışlar ölçü dışı ve parlaklık farklı çıkar. Dengeye gelene kadar parçaları ayırın.
- Çevrimi kısaltmak için kalıbı soğutmak: Yarı kristal malzemede ard çekme, amorf malzemede iç gerilme ve sonradan çatlak olarak geri döner.
- İki yarıyı aynı cihaza seri bağlamak: Sabit ve hareketli yarı farklı ısınır; çarpılmanın sık bir nedenidir.
- Ayarı kaydetmemek: Bir sonraki üretimde aynı kalıp "neden bu sefer farklı?" sorusuyla başlar. Kalıp başına ayarları ve ölçülen yüzey sıcaklıklarını kalıp defterinde saklayabilirsiniz.
Kalıp sıcaklığını, soğuma süresini ve çevrimi parça ve malzemeyle birlikte görmek için proses analizi sayfasını deneyin.
Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

