Forumda son konu:Plast Eurasia 2026'ya gidiyor musunuz? Fuarda neye bakacaksınız?Foruma katıl →
Proses ayarı

Kapı donma testi (gate freeze study): tutma süresini tahminle değil tartıyla belirleyin

Tutma süresi kapı donana kadar parçaya malzeme ekler, sonrası boşa geçen saniyedir. Parça ağırlığını tutma süresine karşı çizerek doğru süreyi bulmanın adımları ve sonucu yorumlama.

4 Kasım 2026 · 3 dk okuma

The robotic engineer1 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · kırpılmıştır

Tutma (ütüleme) fazının görevi, soğuyup büzülen parçaya malzeme eklemektir. Bu ancak kapı açıkken mümkündür. Kapı donduktan sonra tutma basıncı kaviteye hiçbir şey ekleyemez; makine yalnızca yolluğa ve vidaya basınç uygular. Tutma süresi kapı donmadan biterse eriyik kaviteden geri akar, çökme izi ve ölçü dalgalanması başlar. Süre gereğinden uzunsa çevrim boşuna uzar.

Doğru süreyi bulmanın en güvenilir yolu basittir: parçayı tartmak.

Hazırlık

  • Proses dengede olsun: kalıp ve eriyik sıcaklıkları oturmuş, en az 15–20 atış sorunsuz alınmış.
  • Dolum fazı (hız, V/P geçişi) ve tutma basıncı üretim değerinde sabit kalsın. Testte yalnız tutma süresi değişir.
  • Soğuma süresini, tutma süresi kısaldığında toplam çevrim sabit kalacak şekilde artırın. Böylece parçanın kalıpta geçirdiği süre değişmez ve ağırlık farkı yalnız tutmadan gelir.
  • 0,01 g çözünürlüklü bir terazi kullanın. Küçük parçalarda 0,001 g daha iyidir.
  • Soğuk yolluklu kalıpta yolluğu kesip yalnız parçayı tartın. Çok gözlü kalıpta her gözü ayrı tartmak, gözler arasındaki dengesizliği de gösterir.

Adımlar

  1. Tutma süresini çok kısa bir değerden başlatın (örneğin 0,5–1 s).
  2. Süreyi her adımda 0,5–1 s artırın. Küçük kapılı ince parçalarda daha küçük adım, kalın parçalarda daha büyük adım uygundur.
  3. Her adımda birkaç atışın dengeye gelmesini bekleyin, sonra 3–5 parça tartıp ortalamasını alın.
  4. Ağırlık artık artmayana kadar devam edin, sonra 2–3 adım daha alın.
  5. Ağırlığı tutma süresine karşı grafiğe dökün.

Grafiği okumak

Tipik eğri önce hızla yükselir, sonra düzleşir. Düzleşmenin başladığı nokta kapı donma süresidir. Bu noktadan sonra eklenen her saniye parçaya bir şey katmaz.

Üretim için tutma süresini, donma süresinin biraz üzerine koyun. Yaygın uygulama donma süresi + %10–20 ya da +0,5–1 s emniyet payıdır. Bu pay, malzeme partisi ve kalıp sıcaklığındaki küçük oynamalarda kapının hâlâ donmuş olmasını sağlar.

Bir örnek:

Tutma süresi (s)Ortalama ağırlık (g)
141,82
242,35
342,71
442,88
542,90
642,90

Ağırlık 4 ile 5 saniye arasında düzleşiyor. Donma süresi yaklaşık 4,5 s, üretim tutma süresi için 5–5,5 s makul bir değerdir.

Eğri düzleşmiyorsa

  • Sıcak yolluk ya da termal (açık uç) kapı: kapı donmaz, ağırlık uzun süre artmaya devam eder. Burada tutma süresini parçanın kendi kalın bölgesinin donmasına ya da ölçü ve çökme kriterine göre seçin. İğneli (valf) kapıda tutmayı iğne kapanışı sonlandırır; test, iğne kapanma zamanını ayarlamak için yapılır.
  • Kapı çok büyük ya da parça çok kalın: donma süresi çevrimi belirleyecek kadar uzun olabilir. Tasarım aşamasında kapı kesiti ile et kalınlığı oranına bakın. Bkz. Kapı tipleri ve kapı yeri seçimi
  • Ağırlık bir noktadan sonra düşüyor: yastık tutma sırasında sıfıra iniyor olabilir; vida dayanmış, basınç parçaya ulaşmıyordur. Dozajı artırın, check ring sızıntısını kontrol edin.
  • Ağırlık atıştan atışa çok dağınık: önce prosesi oturtun. Yastık, eriyik sıcaklığı ve kalıp suyu dalgalanıyorsa test anlamlı sonuç vermez.

Ne zaman tekrarlanır?

Kapı donma süresi malzemeye, kalıp sıcaklığına ve kapının durumuna bağlıdır. Şu durumlarda testi yeniden yapın:

  • Malzeme kalitesi ya da tedarikçisi değiştiğinde,
  • Kalıp sıcaklığı ya da eriyik sıcaklığı belirgin şekilde değiştiğinde,
  • Kapı bakımdan geçtiğinde ya da aşındığında,
  • Kalıp başka bir makineye taşındığında.

Bulunan donma süresini ve üretim tutma süresini kalıp defterine yazmak, bir sonraki bağlamada aynı noktadan başlamanızı sağlar. Tutma basıncının kendisi ve V/P geçişi için bkz. V/P geçişi ve tutma ayarı. Testin bütün bir ayar yöntemi içindeki yeri için bkz. Bilimsel kalıplama nedir?

Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm yazılar →