Forumda son konu:Plast Eurasia 2026'ya gidiyor musunuz? Fuarda neye bakacaksınız?Foruma katıl →
Hesaplama

Kalıp soğutma suyu debisi: Reynolds sayısı ve ısı dengesiyle kaç litre/dakika gerekir?

Soğutma kanalı ancak su türbülanslı akarsa iyi çalışır. Kanal çapına ve su sıcaklığına göre en az debiyi Reynolds sayısıyla, gereken toplam debiyi ısı dengesiyle hesaplamanın adımları ve örnek.

5 Kasım 2026 · 4 dk okuma

Jacek Halicki · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · kırpılmıştır

Kalıpta su dolaşıyor olması, kalıbın soğutulduğu anlamına gelmez. Kanalda su yavaş ve düzgün katmanlar hâlinde (laminer) akıyorsa, kanal duvarına yakın su ısınır ve orada kalır; ısı transferi birkaç kat düşer. İyi bir soğutma için suyun türbülanslı akması gerekir. Bunu kontrol etmenin yolu Reynolds sayısıdır.

Reynolds sayısı

Reynolds sayısı (Re), akışın laminer mi türbülanslı mı olduğunu gösteren boyutsuz bir sayıdır:

Re = v × d / ν

  • v: kanaldaki ortalama su hızı (m/s)
  • d: kanal çapı (m)
  • ν: suyun kinematik viskozitesi (m²/s)

Yorum:

  • Re < 2.300: laminer, soğutma zayıf.
  • 2.300–4.000: geçiş bölgesi, kararsız.
  • Re > 4.000: türbülanslı. Kalıp soğutmasında yaygın hedef Re ≥ 10.000'dir; bunun üzerine çıkmak ısı transferini daha az artırır ama pompa yükünü ve basınç kaybını hızla büyütür.

Suyun viskozitesi sıcaklıkla düşer

Su sıcaklığıν (×10⁻⁶ m²/s)
10 °C1,31
20 °C1,00
30 °C0,80
40 °C0,66
60 °C0,47
80 °C0,36

Soğuk su daha viskozdur; aynı türbülansı elde etmek için daha yüksek hız ister. 10 °C chiller suyu, 40 °C kule suyuna göre yaklaşık iki kat debi gerektirir.

Kanal başına en az debi

Debi Q = v × A ve A = π × d² / 4 olduğundan, istenen Reynolds sayısı için gereken en az debi:

Q_min = Re × ν × π × d / 4

Litre/dakikaya çevirmek için sonucu (m³/s) 60.000 ile çarpın.

Örnek, Re = 10.000 ve 30 °C su (ν = 0,80 × 10⁻⁶ m²/s):

Kanal çapıGereken hızEn az debi
8 mm1,00 m/s≈ 3,0 L/dk
10 mm0,80 m/s≈ 3,8 L/dk
12 mm0,67 m/s≈ 4,5 L/dk
14 mm0,57 m/s≈ 5,3 L/dk

Dikkat: Gereken debi çapla doğru orantılı artar, ama gereken hız çap büyüdükçe azalır. Bu değerler her bir devre içindir. Paralel bağlı devrelerde toplam debi devre sayısıyla çarpılır; seri bağlı kanallarda ise aynı su bütün kanallardan geçer.

Toplam debi: ısı dengesi

Reynolds yalnız akışın türbülanslı olup olmadığını söyler. Suyun parçanın ısısını taşıyıp taşıyamayacağını ısı dengesi gösterir.

  1. Kalıba giren ısı: P ≈ (atış ağırlığı / çevrim süresi) × Δh

Δh, malzemenin eriyik sıcaklığından çıkarma sıcaklığına kadar verdiği ısıdır (entalpi farkı). Yarı kristal malzemelerde kristalleşme ısısı da eklendiği için yüksektir; PP için yaklaşık 500–600 kJ/kg, ABS gibi amorf malzemelerde daha düşüktür. Kesin değeri malzemenin entalpi eğrisinden alın.

  1. Gereken su debisi: ṁ = P / (c_p × ΔT_su)

Su için c_p ≈ 4,18 kJ/(kg·K); 1 kg su ≈ 1 litre.

  1. Giriş-çıkış farkı (ΔT_su): genel parçalarda 2–3 °C, hassas ölçülü parçalarda ≤ 1 °C hedeflenir. Fark büyükse kalıbın bir ucu diğerinden sıcak kalır ve parça çarpılır.

Örnek: 200 g atış, 20 s çevrim, PP, Δh = 550 kJ/kg.

  • Isı: 0,01 kg/s × 550 kJ/kg = 5,5 kW
  • ΔT = 3 °C için su: 5,5 / (4,18 × 3) = 0,44 kg/s ≈ 26 L/dk toplam
  • Kalıpta 10 mm çaplı 4 paralel devre varsa: devre başına ≈ 6,6 L/dk. Bu, türbülans için gereken 3,8 L/dk'nın üzerinde. Hem türbülans hem ısı dengesi sağlanıyor.

Aynı kalıbı 2 devreyle bağlarsanız devre başına 13 L/dk gerekir; basınç kaybı ve termoregülatörün pompa kapasitesi sınır olabilir.

Bu hesap, ısının tamamının suya gittiğini varsayar. Gerçekte bir kısmı havaya ve makine plakalarına gider; sonuç güvenli taraftadır.

Sahada sık görülen hatalar

  • Hızlı bağlantılar ve dar rakorlar: kanal 10 mm olsa da 6 mm'lik bir rakor bütün devrenin debisini sınırlar.
  • Çok uzun seri devreler: su kanalın sonunda ısınır, çıkış tarafı sıcak kalır. Uzun devreyi bölüp paralel bağlamak hem ΔT'yi hem basınç kaybını düşürür.
  • Kireç ve pas: zamanla kanal çapı daralır, debi düşer. Debimetreyle düzenli ölçmek, sorunu parça kalitesi bozulmadan gösterir.
  • Glikol karışımı ve yağ: glikollü su ve ısıtma yağı sudan çok daha viskozdur. Aynı kanalda türbülans için çok daha yüksek hız gerekir; yağlı termoregülatörde bu çoğu zaman sağlanamaz, hesabı buna göre yapın.
  • Baffle ve bubbler: bu elemanlarda akış kesiti ana kanaldan küçüktür; Reynolds hesabını en dar kesite göre yapın. Bkz. Soğutma kanalı tipleri

Soğuma süresinin et kalınlığıyla nasıl değiştiği için bkz. Soğuma süresi neden et kalınlığının karesiyle artar? Çevrim ve soğuma hesapları için hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm yazılar →