Forumda son konu:Plast Eurasia 2026'ya gidiyor musunuz? Fuarda neye bakacaksınız?Foruma katıl →
Sorun giderme

Gümüş çizgi (splay): nem mi, gaz mı, hava mı? Nedeni ayırmanın ve düzeltmenin sırası

Parça yüzeyinde akış yönünde uzanan gümüşi çizgiler çoğu zaman nemden gelir, ama tek neden bu değildir. Hava atışıyla teşhis, malzemeye göre izin verilen nem, ayar sırası ve kalıp tarafındaki nedenler.

5 Kasım 2026 · 4 dk okuma

Marek Ślusarczyk (Tupungato) · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons · kırpılmıştır

Gümüş çizgi (splay, silver streak), parça yüzeyinde akış yönünde uzanan, gümüşi ya da beyazımsı çizgilerdir. Erimiş plastiğin içindeki küçük gaz kabarcıkları akış cephesine çıkar, kalıp duvarına değdiğinde patlayıp uzar ve yüzeyde iz bırakır. Yani her gümüş çizginin arkasında bir gaz vardır. Sorun, o gazın nereden geldiğini bulmaktır. Üç ana kaynak vardır: nem, ısıl bozunmadan çıkan uçucular ve vida ya da kalıpta hapsolan hava.

İlk adım: hava atışı (air shot)

Kalıbı kapatmadan, nozulu geri çekip birkaç dozu boşluğa basın ve çıkan eriyiğe bakın.

  • Eriyik köpüklü, çıtırdıyor, buhar çıkıyor: neredeyse kesin olarak nem. Önce kurutmaya bakın.
  • Eriyik koyulaşmış, sararmış, kokusu keskin: ısıl bozunma. Sıcaklık ya da bekleme süresi fazla.
  • Eriyik temiz ve parlak ama parçada hâlâ çizgi var: gaz büyük olasılıkla dozaj sırasında emilen hava ya da kalıp tarafından geliyor.

Bu üç dakikalık test, çoğu durumda yanlış ayarla saatler kaybetmeyi önler.

Nem: en sık neden

Higroskopik malzemeler havadaki nemi tanenin içine çeker. Bu nem eriyik sıcaklığında buhara döner. Yalnız yüzeyi ısıtan sıcak hava kurutucusu bu malzemelerde yetmez; kuru hava (desikantlı) kurutucu gerekir.

Yaygın üst sınırlar (malzeme üreticisinin veri sayfası önceliklidir):

Malzemeİzin verilen nem (yaklaşık)
PC≤ %0,02
PBT≤ %0,02–0,04
PET≤ %0,005 (50 ppm)
PA6 / PA66≤ %0,1–0,2
ABS≤ %0,1
PMMA≤ %0,05–0,1

Kurutmada en sık yapılan hatalar:

  • Süre değil, debi ve çiy noktası: kurutucu ekranında doğru sıcaklık görünse bile çiy noktası −30 °C'nin üzerindeyse ya da hazne saatlik tüketime göre küçükse malzeme yeterince kalmaz.
  • Kuru malzemenin yeniden nem alması: kurutucudan makineye uzun, açık hat ya da açık bırakılan besleme hunisi kurutmayı boşa çıkarır.
  • Ağır kurutma: PA gibi malzemelerde aşırı uzun ya da sıcak kurutma sararma ve kırılganlık getirir. Kurutmak, "ne kadar çok o kadar iyi" değildir.

Ayrıntılar için bkz. Hammadde kurutma rehberi. Elinizde bir nem ölçer varsa tahmin yerine ölçün; gümüş çizgide en hızlı kesin bilgi budur.

Isıl bozunma: sıcaklık ve bekleme süresi

Malzeme kuruysa ama hava atışında renk değişimi varsa, eriyik silindirde çok ısınıyor ya da çok bekliyordur.

  • Silindirde bekleme süresi: atış hacmi silindir kapasitesinin çok altındaysa (yaklaşık %20'nin altı), malzeme birkaç çevrim boyunca silindirde kalır. Küçük kalıbı büyük vidada basmak bu sorunu doğurur. Bkz. Makine seçimi: atış hacmi ve vida çapı
  • Eriyik sıcaklığı: veri sayfasındaki aralığın üst ucundaysanız 10 °C'lik adımlarla düşürün.
  • Vida devri ve sürtünme ısısı: yüksek devir, eriyiği ısıtıcı ayarının üzerine çıkarır. Devri dozaj süresi soğuma süresine sığacak kadar düşürün.
  • Ölü bölgeler: aşınmış check ring, nozul ya da sıcak yolluk içindeki ölü köşeler bozulmuş malzemenin aralıklı çıkmasına yol açar. Çizgi düzenli değil de arada bir geliyorsa buraya bakın.
  • Katkı ve masterbatch: taşıyıcısı uyumsuz ya da ısıl dayanımı düşük bir masterbatch, ana malzeme sağlamken gaz verebilir. Bkz. Masterbatch ile renklendirme

Hapsolan hava: dozaj ayarı

Eriyik temiz ama çizgi sürüyorsa, gaz büyük olasılıkla dozaj sırasında vidaya giren havadır.

  • Geri emme (dekompresyon) fazla: vidanın dozaj sonunda geri çekilmesi nozuldan hava emer; bu hava bir sonraki atışla kaviteye gider. Geri emmeyi damlamayı önleyecek en küçük değere indirin.
  • Karşı basınç düşük: eriyik yeterince sıkışmaz, taneler arasındaki hava dışarı atılmaz. Karşı basıncı adım adım artırın.
  • Besleme bölgesi çok sıcak: taneler vidanın girişinde erken yumuşar, hava geri kaçamaz. Besleme bölgesi ve huni boğazı soğutmasını kontrol edin.

Kalıp tarafındaki nedenler

  • Kalıp yüzeyinde yoğuşma: soğuk kalıp, nemli havada terler. İlk atışlarda ya da yaz aylarında görülen çizgi buna işarettir. Kalıp sıcaklığını çiy noktasının üzerine çıkarın ya da kalıp alanını kurutun.
  • Kapıda aşırı kayma: küçük kapıdan yüksek hızla geçen eriyik yerel olarak ısınır ve bozunur. Çizgi kapının hemen önünde, yelpaze şeklindeyse kapıyı büyütmeyi ya da ilk dolum hızını düşürmeyi deneyin.
  • Yağ, kalıp ayırıcı ve su kaçağı: kaviteye sızan su ya da fazla kalıp ayırıcı da aynı izi bırakır. Çizginin hep aynı noktadan başlaması bu tür yerel bir kaynağı gösterir.

Önerilen sıra

  1. Hava atışı yapın; nem, bozunma ya da hava ayrımını oradan çıkarın.
  2. Malzemenin nemini ölçün ya da kurutucunun çiy noktasını, sıcaklığını ve hazne süresini kontrol edin.
  3. Eriyik sıcaklığını, vida devrini ve silindirde bekleme süresini gözden geçirin.
  4. Geri emmeyi azaltın, karşı basıncı artırın.
  5. Kalıp sıcaklığını, kapı bölgesini ve kaviteye sızıntı olup olmadığını kontrol edin.

Her adımda yalnız tek bir şeyi değiştirin ve birkaç atış bekleyin. Nedenleri soru sorarak sıralamak için hata teşhis sihirbazını kullanabilirsiniz.

Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm yazılar →