Forumda son konu:Plast Eurasia 2026'ya gidiyor musunuz? Fuarda neye bakacaksınız?Foruma katıl →
Hesaplama

Plastik enjeksiyon parça maliyeti nasıl hesaplanır? Kalem kalem birim fiyat

Hammadde, yolluk ve fire, makine saati, işçilik, kalıp amortismanı ve kâr payı. Enjeksiyon parçasının birim maliyetini adım adım hesaplama ve çözümlü örnek.

9 Kasım 2026 · 4 dk okuma

R. Henrik Nilsson · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons · kırpılmıştır

Bir enjeksiyon parçasına fiyat verirken en sık yapılan hata, yalnızca hammaddeye bakmaktır. "25 gramlık PP parça, kilosu şu kadar, demek ki parça şu kadar" hesabı, çoğu zaman makine saatini, yolluğu, fireyi ve kalıp bedelini atlar. Sonuç ya kârsız bir iş ya da kaçan bir sipariştir.

Birim maliyet beş kalemden oluşur. Her birini ayrı hesaplayıp topladığınızda hem fiyat doğru çıkar hem de hangi kalemin pahalı olduğunu görürsünüz.

1. Hammadde (yolluk ve fire dahil)

Bir atışta kalıba giren malzeme, parçalar ile yolluğun toplamıdır:

Atış ağırlığı = göz sayısı × parça ağırlığı + yolluk ağırlığı

Soğuk yolluk geri kazanılmıyorsa (kırılıp tekrar kullanılmıyorsa) yolluğun tamamı maliyete girer. Kırma olarak geri katılıyorsa yalnızca geri dönmeyen kısmı sayılır. Sıcak yolluklu kalıpta bu kalem neredeyse sıfırdır. Kırmanın oranı ve kaliteye etkisi için bkz. geri dönüşüm ve kırma yönetimi.

Fire (ıskarta) da hammaddeye eklenir: %3 fireyle her 100 parçanın 97'si satılabilir, yani iyi parça başına düşen malzeme 1/0,97 kat artar.

Parça başı hammadde = (atış ağırlığı / göz sayısı) × kg fiyatı / (1 − fire oranı)

2. Makine

Makine saat ücreti; makinenin amortismanını, enerjiyi, bakımı, yeri ve genel giderin makineye düşen payını içerir. Bu değeri işletmenin kendi muhasebesinden almak gerekir; tonaj büyüdükçe saat ücreti de artar.

Saatte çıkan iyi parça sayısı:

Parça/saat = (3600 / çevrim süresi) × göz sayısı × verim × (1 − fire oranı)

Buradaki verim, makinenin üretimde geçirdiği sürenin oranıdır: kalıp bağlama, arıza, malzeme bekleme ve duruşlar düşüldükten sonra kalan pay. %100 almak fiyatı olduğundan düşük gösterir; %80–90 gerçekçi bir başlangıçtır.

Parça başı makine = makine saat ücreti / parça/saat

Çevrim süresinin büyük bölümü soğumadır; tahmin yerine hesaplanmış bir değer kullanmak fiyatı en çok iyileştiren adımdır. Soğuma ve çevrim süresini proses analizi ile hesaplayabilirsiniz. Neden et kalınlığının bu kadar belirleyici olduğu için bkz. soğutma süresi neden et kalınlığının karesiyle artar.

3. İşçilik

Bir operatör her zaman tek makineye bakmaz. Bir kişi iki makineye bakıyorsa makine başına 0,5 operatör düşer.

Parça başı işçilik = (makine başına operatör × saatlik işçilik maliyeti) / parça/saat

Saatlik işçilik maliyetine brüt ücretle birlikte işveren payları ve yan haklar da girer. Parça elle ayıklanıyor, çapak alınıyor ya da montaj yapılıyorsa bu süreyi ayrıca ekleyin.

4. Kalıp amortismanı

Kalıp bedeli müşteriye ayrıca faturalanmıyorsa parçalara dağıtılır:

Parça başı kalıp = kalıp bedeli / toplam üretim adedi

Toplam adet; siparişin, sözleşmenin ya da kalıbın ömrü boyunca beklenen üretimdir. Küçük siparişlerde bu kalem hammaddeyi bile geçebilir. Bu yüzden düşük adetli işlerde kalıp bedelini ayrı fiyatlamak çoğu zaman daha şeffaftır.

5. Ek işlemler ve kâr

Paketleme, etiket, baskı, montaj, nakliye gibi kalemler parça başına eklenir. Toplam maliyetin üzerine kâr payı konur. Vadeli satışta (örneğin 60 gün) paranın bağlandığı sürenin finansman maliyeti de fiyata girmelidir; yüksek faiz ortamında bu kalem kârın önemli bir kısmını yiyebilir.

Çözümlü örnek

Aşağıdaki değerler yalnızca hesabı göstermek içindir; kendi fiyatlarınızla değiştirin.

  • PP parça, 25 g, 4 gözlü soğuk yolluklu kalıp, yolluk 8 g/atış (geri kazanılmıyor)
  • Hammadde 60 TL/kg, fire %3
  • Çevrim süresi 20 s, verim %85
  • Makine saat ücreti 900 TL, 0,5 operatör × 300 TL/saat
  • Kalıp bedeli 1.500.000 TL, toplam 2.000.000 parça
  • Paketleme 0,10 TL/parça, kâr payı %15

Hammadde: atış 4 × 25 + 8 = 108 g. Parça başı 108 / 4 = 27 g; fireyle 27 / 0,97 = 27,84 g. Maliyet 0,02784 kg × 60 = 1,67 TL.

Parça/saat: 3600 / 20 = 180 atış × 4 göz = 720 parça; × 0,85 verim × 0,97 = 594 iyi parça/saat.

Makine: 900 / 594 = 1,52 TL.

İşçilik: 0,5 × 300 = 150 TL/saat; 150 / 594 = 0,25 TL.

Kalıp: 1.500.000 / 2.000.000 = 0,75 TL.

Paketleme: 0,10 TL.

Toplam maliyet: 1,67 + 1,52 + 0,25 + 0,75 + 0,10 = 4,29 TL. %15 kârla satış fiyatı 4,93 TL.

Bu örnekte makine ve hammadde neredeyse eşit ağırlıkta. Yolluk kırma olarak tamamen geri katılabilseydi atışta 8 g daha az yeni malzeme gerekir ve parça başı hammadde 1,55 TL'ye düşerdi. Çevrimi 20 s'den 18 s'ye indirmek ise makine kalemini 1,36 TL'ye çeker. Hangi iyileştirmenin daha çok kazandırdığını ancak kalemleri ayrı görünce anlarsınız. Çevrimi kısaltmanın yolları için bkz. çevrim süresi kısaltma kontrol listesi.

Sık yapılan hatalar

  • Verimi %100 almak. Kalıp değişimi ve duruşlar her işletmede vardır; fiyat bunları taşımalıdır.
  • Yolluğu unutmak. Küçük parçalarda yolluk, parçadan ağır olabilir.
  • Tahmini çevrim süresi. "Benzer parça 15 saniyeydi" varsayımı kalın bir et ya da yavaş kristalleşen malzemede tutmaz.
  • Kalıbı küçük adede yaymak. 10.000 adetlik işte kalıp amortismanı birim fiyatı katlar; müşteriyle bunu açık konuşmak gerekir.
  • Vadeyi yok saymak. 60–90 günlük vade, faiz yüksekken maliyetin bir parçasıdır.

Hesabı kendiniz yapın

Bu kalemlerin tamamını parça maliyet hesabı sayfasında girip birim fiyatı anında görebilirsiniz; para birimi ve vade/finansman da hesaba katılır. Örnekteki parçayla başlamak için: 25 g, 20 s, 4 göz. Sonuç bir ön hesaptır; kesin fiyat için kendi makine saat ücretinizi ve deneme baskısından ölçülen çevrim süresini kullanın.

Yazıda eksik ya da yanlış bir şey mi var? .

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm yazılar →