İtici sistemi tasarımı: pim, bilezik ve bıçak itici seçimi

İtici sistemi yetersizse parça kalıpta takılır, eğilir, beyazlar (gerilme izi) veya itici pimin bastığı yerde iz/çöküntü bırakır. Doğru tasarım, kuvveti parçanın en dayanıklı noktalarına, mümkün olduğunca eşit dağıtmaktır.

İtici türleri

• Pim itici: En yaygın ve ucuz çözüm. Düz yüzeylerde, kaburga/boss gibi güçlü noktalarda kullanılır. Kozmetik yüzeyde iz bırakabileceği için görünür yüzeylerden kaçınılır.
• Bilezik (sleeve) itici: Boss (vida bosu gibi dairesel çıkıntı) çevresini tam saracak şekilde iter; kuvvet daha eşit dağılır, iz riski pimden düşüktür. Maliyeti pimden yüksektir.
• Bıçak (blade) itici: İnce nervür (rib) ve dar/uzun bölgelerde, standart yuvarlak pimin sığmadığı yerlerde kullanılır.
• Sıyırıcı plaka/halka (stripper plate/ring): İnce cidarlı, simetrik (kova, kapak gibi) parçalarda tüm çevre boyunca eşit kuvvet uygulamak için tercih edilir; pim izi tamamen ortadan kalkar ama kalıp maliyeti artar.

Yerleşim kuralları

1. Kuvveti güçlü noktalara ver: Kaburga, boss, duvar kökü gibi sert bölgeler tercih edilir; düz ve ince cidar üstüne pim koymak eğilme/iz riskini artırır.
2. Simetrik dağıt: Parçanın bir tarafına yoğunlaşan itici dizilimi parçayı çekerken eğer; ağırlık merkezine göre dengeli yerleşim gerekir.
3. Çekme yönü derinliğine göre sayı artır: Derin çekirdekli (kutu, kova tipi) parçalarda tek sıra pim yetmez; ikinci sıra veya bilezik/sıyırıcı gerekebilir.
4. İtici hızı/basıncı ayarı: Doğru yerleşim bile yanlış hız/basınçla iz bırakabilir; ilk ayar genelde yavaş başlayıp kademeli hızlandırmaktır.

Sık görülen hata

İtici pimler sadece "boş kalan yere" göre değil, dolum sırasında eriyiğin bastığı basınç dağılımına göre de planlanmalı; basıncın en yüksek olduğu bölgede (genelde kapı/giriş yakını) pim desteği eksikse parça orada yapışıp kalabilir.

Pratik not

Mold flow (dolum) analizinde basınç dağılım haritası varsa, itici pimleri bu haritadaki yüksek basınç noktalarıyla çakıştırmak, deneme-hata sayısını azaltır.